Das ist mal ein Tanz im gegensatz zu den arabischen Talava- Geschmackslosigkeitstanz der bei uns im zur Gewohnheit geworden ist..
http://www.youtube.com/watch?v=F2ITgKy_zVc&NR=1
-
Koby Phoenix
- Danke für die vielen Übersetzungen!
- Beiträge: 4836
- Registriert: Sa, 18. Mär 2006, 0:34
-
Slevin Kelevra
- Senior Member
- Beiträge: 436
- Registriert: Sa, 29. Nov 2008, 12:31
In deinem ersten Beitrag redest du unter anderem von einem US-Bürger.Aber der Mann ist kein normaler Bürger sondern ehemaliger US-Kongressabgeordneter (Joe DiGuardi), der eine Menge Lobby-Arbeit für die Albaner in den USA geleistet hat.Seine Eltern sind soweit ich weiß aus Albanian nach Italien ausgewandert und dann in den USA.Heute leitet er noch die "Albanian American Civic League".
-
Slevin Kelevra
- Senior Member
- Beiträge: 436
- Registriert: Sa, 29. Nov 2008, 12:31
gleiche gruppe aber besser?????Koby Phoenix hat geschrieben:Das ist mal ein Tanz im gegensatz zu den arabischen Talava- Geschmackslosigkeitstanz der bei uns im zur Gewohnheit geworden ist..
http://www.youtube.com/watch?v=F2ITgKy_zVc&NR=1
http://www.youtube.com/watch?v=uUp4dM1o ... re=related
erinnert mich eher an das:
http://www.youtube.com/watch?v=XJh5rf_bgNU
sorry
-
Koby Phoenix
- Danke für die vielen Übersetzungen!
- Beiträge: 4836
- Registriert: Sa, 18. Mär 2006, 0:34
@ drecja
Das letzte hat nichts mit dem zu tun was ich vorher eingetragen habe. Die Arbereshen tanzen viel lebendiger und hüpfen und springen als wäre gerade der Frühling ausgebrochen. Ich sehe da ein sehr gewaltigen Unterschied da zwischen Sintos und den albanischen Arbreshen, die Kleidung ist anders und der Tanz. Es ist schwachsinnig die Arbreshen mit Sintos zu vergleichen und deren Tänze aber wen sage ich das
Das letzte hat nichts mit dem zu tun was ich vorher eingetragen habe. Die Arbereshen tanzen viel lebendiger und hüpfen und springen als wäre gerade der Frühling ausgebrochen. Ich sehe da ein sehr gewaltigen Unterschied da zwischen Sintos und den albanischen Arbreshen, die Kleidung ist anders und der Tanz. Es ist schwachsinnig die Arbreshen mit Sintos zu vergleichen und deren Tänze aber wen sage ich das
-
Illyrian^Prince
- Senior Member
- Beiträge: 4823
- Registriert: Sa, 17. Apr 2004, 17:35
-
Koby Phoenix
- Danke für die vielen Übersetzungen!
- Beiträge: 4836
- Registriert: Sa, 18. Mär 2006, 0:34
Bei den Arbëresh-en sieht es im Vergleich zu den Arvaniten noch rosig aus. In dieser Hinsicht war der griechische Staat einfach zu gnadenlos. Dieses möchtegerndemokratisches EU- Land! Aber einen grossen Teil der Tragödie haben wir uns auch selber zu Verdanken. Wir wollen einfach aus der Geschichte nicht lernen.
Das Problem ist, wir haben immer noch nicht verstanden, wie das nationalistische System in Europa funktioniert. Die Liga von Prizren hatte es damals begriffen und sah es als überlebenswichtig für die albanische Kultur. Es geht darum, dass man die Politik nicht in Schwarzweiss-Schema einteilen kann. Damit ist gemeint in Gut und Böse, oder in Richtig und Falsch! Indem wir uns irgendwie als „Ausserirdische“ auf dem Balkan erklärt haben, haben wir uns auch unser eigenes Grab gegraben.
Das Problem ist, wir haben immer noch nicht verstanden, wie das nationalistische System in Europa funktioniert. Die Liga von Prizren hatte es damals begriffen und sah es als überlebenswichtig für die albanische Kultur. Es geht darum, dass man die Politik nicht in Schwarzweiss-Schema einteilen kann. Damit ist gemeint in Gut und Böse, oder in Richtig und Falsch! Indem wir uns irgendwie als „Ausserirdische“ auf dem Balkan erklärt haben, haben wir uns auch unser eigenes Grab gegraben.
-aty ku ka frikë, aty ka anarki-
Die Tinte des Schülers ist heiliger, als das Blut eines Märtyrers.
(Mohammed saws.)
Die Tinte des Schülers ist heiliger, als das Blut eines Märtyrers.
(Mohammed saws.)
-
gschumacher
- Senior Member
- Beiträge: 508
- Registriert: Mo, 23. Apr 2007, 18:29
Re: Haben WIR sie vergessen oder haben SIE sich assimiliert?
ich kann die Bedenken gut nachempfinden...Miss-B hat geschrieben:Tun sie das nicht jetzt schon?... Frag einen Kosovo-Albaner hier in meiner Gegend : '' was für ein Landsmann bist du? ''Koby Phoenix hat geschrieben:Mich macht es sehr nachdenklich, da ich gerade sehe wie sich die Leute im Ausland so assimilieren, genauso auch habe ich die Befürchtung das sich Kosova nach Jahrzehnte nicht mehr als Albanisch sondern sich als Kosovarisch sieht.
Dann bekommst du (seid der Unabhängigkeit Kosovos) zu hören:'' Ich bin Kosovare! ''
und muss sagen, mein Mann sagt auch, ich bin Kosovare, wir haben nix mehr zu tun mit Albanien..
tja, so hat wohl jeder seine eigenen Empfindungen, ich kann allerdings die "Kosovaren" auch verstehen, so lange schon hoffen sie auf Eigenständigkeit...
Lebe, wie Du, wenn Du stirbst, wünschen wirst gelebt zu haben
Da geb ich dir Recht! Griechenland betreibt eine furchtbare Minderheitenpolitik! Es ist wirklich schade,dass das Arvanitische vom Aussterben bedroht ist.Toni_KS hat geschrieben:Bei den Arbëresh-en sieht es im Vergleich zu den Arvaniten noch rosig aus. In dieser Hinsicht war der griechische Staat einfach zu gnadenlos. Dieses möchtegerndemokratisches EU- Land! Aber einen grossen Teil der Tragödie haben wir uns auch selber zu Verdanken. Wir wollen einfach aus der Geschichte nicht lernen.
Wer sich mehr für dieses Thema interessiert, sollte mal in folgende Disseration von Elenis Botsi reinlesen (meiner meinung nach eine der ausführlichsten arbeiten zu diesem thema):
http://kops.ub.uni-konstanz.de/volltext ... _Botsi.pdf
Qeshu rini, qeshu! Bota asht e jote!
Sandy hast du auch was über Bulgarien? oder Rumänien?
Danke für die Links und auch vorallem von der Dissertation, ist sehr interssant.
@Koby
Im Gegenteil, ich bin immer wieder selbst erstaunt wie die Arbresh in Italien so lange ihre Kultur wahren konnten, ich denke dass das Verhältniss zur italienischen Gesellschaft und Vatikan und umgekehrt der Faktor dafür ist.
Danke für die Links und auch vorallem von der Dissertation, ist sehr interssant.
@Koby
Im Gegenteil, ich bin immer wieder selbst erstaunt wie die Arbresh in Italien so lange ihre Kultur wahren konnten, ich denke dass das Verhältniss zur italienischen Gesellschaft und Vatikan und umgekehrt der Faktor dafür ist.
Videos leider nicht, aber ein bisschen Literatur findet sich immerViktor hat geschrieben:Sandy hast du auch was über Bulgarien? oder Rumänien?
:http://www.isim.nl/files/newsl_3.pdf Seite 34 (Muslims in Romania)
Qeshu rini, qeshu! Bota asht e jote!
E Enjte, 03 Qershor 2004
SHQIPTARET NE RUMANI RUAJNE TRADITAT
Nga Aleksander Furxhi
Bukureshti ka disa shekuj qe eshte qender e shqiptareve.
Ne Rumani jeton nje komunitet shqiptaresh, te cilet mbajne gjalle traditen e filluar 400 vjet me pare, kur shqiptaret e pare u vendosen ne Bukuresht dhe rrethinat e tij. Nje grup shqiptaresh me origjine te hershme, por dhe te re, u mblodhen pak dite me pare ne Konstanca te Rumanise per te takuar Presidentin e Republikes se Shqiperise Alfred Moisiun i cili ndodhej atje per nje takim me homologet e Evropes Qendrore. Nje prej tyre eshte Eleni Shuka, nje grua korcare ne moshe te thyer, por e mbajtur mjaft mire. Ajo ka lindur ne Korce ne vitin 1917, dhe jeton ne Rumani qe prej moshes 10 vjec. "Kam bere shkollen fillore (ne Korce) dhe kemi ardhur ne Rumani me gjithe familjen ne 1927, sepse mamaja ime kishte gjithe motrat dhe vellezerit ketu" tregon zonja Shuka. Nuk eshte komuniteti i lavdishem i periudhave mes dy lufterave boterore apo fundit te shekullit te XIX.
Flet Luan Topciu, prof. Universiteti i Bukureshtit
Sipas nje regjistrimi qe eshte bere ne Rumani ketu e dy vjet me pare, e kane deklaruar veten shqiptare 500 njerez, prej te cileve vetem 470 shqipfoles. Mirepo ne zgjedhjet e fundit per perfaqesuesit e dy organizimeve te bashkesise shqiptare, kane votuar rreth 17 mije njerez. "Gjithsesi, shqiptaret e Rumanise jane sot shume me pak se nje shekull me pare" thote profesori i Universitetit te Bukureshtit, Luan Topciu, i cili u vendos ne Rumani qe me renien e komunizmit ne Shqiperi. Sipas tij, nuk eshte komunitet i lavdishem i periudhave mes dy luftrave botrore apo fundit te shekullit te XIX," thote ai. "Shume prej prinderve te shqiptareve te sotem, jane larguar nga kjo jete, ata ishin dhe bartes te gjuhes, te tjeret qe jane sot nuk flasin me shqip ose ne menyre te manget" thote Topciu. Shqiptaret e Rumanise zyrtarisht jane te perfaqesuar ne parlamentin rumun me nje deputet, por disa prej tyre nuk jane te kenaqur me kete perfaqesim.
Tradita e gjuha
Nje pjese e shqiptareve te sotem te Rumanise i perkasin atij brezi qe ka lindur atje dhe qe me Shqiperine dhe shqipen i lidh tradita familjare. "Une quhem Fatime Aliu" tregon nje grua me origjine shqiptare. "Ketu kam lindur, rritur dhe gjuhen e kam mesuar prej nenes dhe babait si dhe adetet, traditat gjithe shqiptare. Familja e babait tim ne Rumani ka me shume se 250 vjet me origjine nga Tetova. Me femijet kam folur shqip se burri im nenen e ka patur nga Struga dhe ka vdekur kur ai ka qene 3 vjec" thote ajo.
Nderkaq, ka dhe burra shqiptare qe jane martuar me gra rumune te cilat jane dashuruar me gjuhen e bashkeshorteve te tyre, sic eshte Dojna Maksutovic, gruaja e nje profesori ne universitet. "E mesoj vete gramatiken letrare, shqipja eshte nje gjuhe shume interesante, sidomos gramatika" thote zonja Maksutovic.
Organizimi i shqiptareve ne Bukuresht
"Bashkesia kulturore e shqiptareve te Rumanise boton edhe nje reviste ne te cilen, mes te tjerave, perpiqet te mbaje ndezur traditen dhe gjuhen" sqaron thote Luan Topciu, profesor i gjuhes shqipe ne universitetin e Bukureshtit. Ai tregon se organizata eshte rithemeluar pasi eshte shperbere ne vitin 1953 nga shteti i atehershem komunist rumun dhe eshte rithemeluar pas vitit 1990.
"Ne vitin '90-'91 eshte krijuar keshilli i pare per minoritetet prane qeverise rumune, ku ka bere pjese edhe bashkesia kulturore shqiptare e Rumanise" thote zoti Topciu. "Jane rimarre te njejtat organe te shtypit qe kane ekzistuar si revista Albanesul te cilen e drejtoj une sot, eshte organi i Nikolla Nacos i themeluar ne 1887 per here te pare dhe sigurisht me nderprerje te caktuara, eshte rimare ne keto vite dhe vazhdon te botohet akoma ne 2 gjuhe, kryesisht kulturore" tregon ai.
Copyright ? KOHA JONE - E perditshme e pavarur
SHQIPTARET NE RUMANI RUAJNE TRADITAT
Nga Aleksander Furxhi
Bukureshti ka disa shekuj qe eshte qender e shqiptareve.
Ne Rumani jeton nje komunitet shqiptaresh, te cilet mbajne gjalle traditen e filluar 400 vjet me pare, kur shqiptaret e pare u vendosen ne Bukuresht dhe rrethinat e tij. Nje grup shqiptaresh me origjine te hershme, por dhe te re, u mblodhen pak dite me pare ne Konstanca te Rumanise per te takuar Presidentin e Republikes se Shqiperise Alfred Moisiun i cili ndodhej atje per nje takim me homologet e Evropes Qendrore. Nje prej tyre eshte Eleni Shuka, nje grua korcare ne moshe te thyer, por e mbajtur mjaft mire. Ajo ka lindur ne Korce ne vitin 1917, dhe jeton ne Rumani qe prej moshes 10 vjec. "Kam bere shkollen fillore (ne Korce) dhe kemi ardhur ne Rumani me gjithe familjen ne 1927, sepse mamaja ime kishte gjithe motrat dhe vellezerit ketu" tregon zonja Shuka. Nuk eshte komuniteti i lavdishem i periudhave mes dy lufterave boterore apo fundit te shekullit te XIX.
Flet Luan Topciu, prof. Universiteti i Bukureshtit
Sipas nje regjistrimi qe eshte bere ne Rumani ketu e dy vjet me pare, e kane deklaruar veten shqiptare 500 njerez, prej te cileve vetem 470 shqipfoles. Mirepo ne zgjedhjet e fundit per perfaqesuesit e dy organizimeve te bashkesise shqiptare, kane votuar rreth 17 mije njerez. "Gjithsesi, shqiptaret e Rumanise jane sot shume me pak se nje shekull me pare" thote profesori i Universitetit te Bukureshtit, Luan Topciu, i cili u vendos ne Rumani qe me renien e komunizmit ne Shqiperi. Sipas tij, nuk eshte komunitet i lavdishem i periudhave mes dy luftrave botrore apo fundit te shekullit te XIX," thote ai. "Shume prej prinderve te shqiptareve te sotem, jane larguar nga kjo jete, ata ishin dhe bartes te gjuhes, te tjeret qe jane sot nuk flasin me shqip ose ne menyre te manget" thote Topciu. Shqiptaret e Rumanise zyrtarisht jane te perfaqesuar ne parlamentin rumun me nje deputet, por disa prej tyre nuk jane te kenaqur me kete perfaqesim.
Tradita e gjuha
Nje pjese e shqiptareve te sotem te Rumanise i perkasin atij brezi qe ka lindur atje dhe qe me Shqiperine dhe shqipen i lidh tradita familjare. "Une quhem Fatime Aliu" tregon nje grua me origjine shqiptare. "Ketu kam lindur, rritur dhe gjuhen e kam mesuar prej nenes dhe babait si dhe adetet, traditat gjithe shqiptare. Familja e babait tim ne Rumani ka me shume se 250 vjet me origjine nga Tetova. Me femijet kam folur shqip se burri im nenen e ka patur nga Struga dhe ka vdekur kur ai ka qene 3 vjec" thote ajo.
Nderkaq, ka dhe burra shqiptare qe jane martuar me gra rumune te cilat jane dashuruar me gjuhen e bashkeshorteve te tyre, sic eshte Dojna Maksutovic, gruaja e nje profesori ne universitet. "E mesoj vete gramatiken letrare, shqipja eshte nje gjuhe shume interesante, sidomos gramatika" thote zonja Maksutovic.
Organizimi i shqiptareve ne Bukuresht
"Bashkesia kulturore e shqiptareve te Rumanise boton edhe nje reviste ne te cilen, mes te tjerave, perpiqet te mbaje ndezur traditen dhe gjuhen" sqaron thote Luan Topciu, profesor i gjuhes shqipe ne universitetin e Bukureshtit. Ai tregon se organizata eshte rithemeluar pasi eshte shperbere ne vitin 1953 nga shteti i atehershem komunist rumun dhe eshte rithemeluar pas vitit 1990.
"Ne vitin '90-'91 eshte krijuar keshilli i pare per minoritetet prane qeverise rumune, ku ka bere pjese edhe bashkesia kulturore shqiptare e Rumanise" thote zoti Topciu. "Jane rimarre te njejtat organe te shtypit qe kane ekzistuar si revista Albanesul te cilen e drejtoj une sot, eshte organi i Nikolla Nacos i themeluar ne 1887 per here te pare dhe sigurisht me nderprerje te caktuara, eshte rimare ne keto vite dhe vazhdon te botohet akoma ne 2 gjuhe, kryesisht kulturore" tregon ai.
Copyright ? KOHA JONE - E perditshme e pavarur
Qeshu rini, qeshu! Bota asht e jote!
Popullsi shqiptare në Bullgarinë Veriperëndimore gjatë shek. XV-XVII
Padyshim gadishulli Ballkanik dallohet me një larmi të madhe etnike dhe fetare. Ky fakt shekuj me radhë ka shkaktuar probleme serioze dhe arsye për konflikte, duke përfshirë dhe kohët tona. Shpresa ynë është, që me proceset e integrimit dhe me rënien e barrierave kufitare do të mund t’i shndërrojmë burimet e problemeve në përparësi, në pasuri të një shumëllojshmërie kulturore. Për këtë qëllim është shumë e rëndësishme dhe të njihemi sa më mirë, të dimë më shumë për njëri-tjetrin, ndërsa minoritetet duhet të kthehen në një urë për bashkëpunim dhe afrim mes njerëzve. Në këtë kuptim është e nevojshme të njihemi dhe me arsyet, që kanë çuar deri në procese migrimi dhe ndryshime demografike, që ta kemi më të qartë se si grupe të mëdha apo të vogla njerëzish janë larguar nga vendet e lindjes ose nga territori i sotëm i atdheut të tyre. Si, për shembull, ka ndodhur kështu, që fise të tëra bullgare del, se kanë shkuar në tokat shqiptare, kurse në Bullgarinë Lindore edhe sot takohemi me vendbanime, që kanë popullsi me prejardhje shqiptare? Pse emrat e fshatrave shqiptarë apo të lumenjve kanë prejardhje të qartë bullgare, ndërsa pranë kryeqytetit bullgar gjatë shekujve XII-XIV, qytetit Veliko Tërnovo, kemi edhe sot emërtimin Arbanasi? Shkaqet janë të ndryshme, le të radhisim disa prej tyre. Ndodhja e bullgarëve në tokat shqiptare për shembull, lidhet me zhvendosjen e sllavëve në Ballkan gjatë shekujve të V-VII dhe formimin më të vonshëm të kombësisë bullgare, si dhe me faktin, që shteti mesjetar bullgar ka përfshirë periodikisht në kufijtë e saj një pjesë të konsiderueshme të këtyre territoreve. Rëndësi të madhe ka dhe fakti, se bullgarë dhe shqiptare kanë jetuar bashkë për periudha të gjata kohore në Perandorinë Bizantine, gjë e cila i lehtësonte proceset e migrimit. Gjatë shekullit të XIV-të sulmi i turqve osmanë në Ballkan shkakton ndryshime serioze demografike, kurse me kalimin e kohës luan rol të madh dhe fakti, se për qindvjeçarë me radhë kemi një shtet të përbashkët – Perandorinë Osmane.
Në disa emisione do të mundohemi t’ju tregojmë për popullsinë shqiptare në pjesën veriore të Bullgarisë së sotme, mes malit Ballkan dhe Danubit, në shekujt e kaluar.
Duke u nisur nga perëndimi në lindje, në fillim duhet të flasim për rajonin e qytetit Çiprovci, jo larg nga kufiri i sotëm mes Bullgarisë dhe Serbisë. Që nga Mesjeta aty është zhvilluar nxjerrja e mineraleve dhe kjo traditë ruhet në shekujt e pushtimit osman. Ka të dhëna të mjaftueshme, se gjatë shekujve XIV-XV në Çiprovci dhe në fshatrat përreth, sidomos në Kopilovci, shfaqet popullsi shqiptare, e cila ushtron këtë zanat – nxjerrje dhe përpunim metalesh. Vendosja në këtë rajon veriperëndimor bullgar i takon një procesi të vazhdueshëm migrimi. Dihet, që nga shekulli i XIV fillon lëvizja e shqiptarëve – katolikë nga Dukagjini dhe Dibra drejt Kosovës dhe shndërrimi i tyre nga blegtorë në përpunues metalesh dhe mineralesh. Ka të dhëna, se migrimi i këtyre minatorëve vazhdon dhe drejt fshatit Kratovë në Maqedoninë e sotme /ku mes shekujve të XV dhe të XVII ka një koloni jo të madhe shqiptarësh katolikë/, por dhe drejt Bullgarisë veriperëndimore. Më vonë vetë pushteti osman mundohet të rindërtojë dhe të përpunojë deri në fund zbulimet rreth Çiprovcit dhe ka mundësi të ketë zhvendosur atje një pjesë të kësaj popullsie shqiptare. Në një dokument shkruhet: “Fshati ynë ndodhet në një vend guror, në të vërtetë nuk ka tokë të punueshme dhe vetëm për shkak të minierave popullsia është vendosur këtu. Shërbëtorët e vjetër në vendbanimin tonë janë pak, pjesa më e madhe ka ardhur nga diku tjetër”.
Nga fundi i shekullit të XV dhe sidomos gjatë shekullit të XVI dhe XVII tashmë kemi prova të qarta, se në këto toka traditat e vjetra janë rivendosur dhe nxjerrja e mineraleve dhe përpunimi i metaleve po japin të ardhura akoma e më të mëdha. Të padiskutueshme janë të dhënat, se këtu është një nga vendet e pakta në tokat bullgare, ku popullsi beson në fenë katolike dhe pikërisht në Kopilovci gjatë vitit 1612 është shenjtëruar një kishë e re katolike. Përsëri aty është ndërtuar manastiri i vogël françeskan “Shën Pjetër dhe Shën Pavel”.
Ekzistojnë gjithashtu një radhë informacionesh, që provojnë se këtu ka pasur popullsi shqiptare dhe sidomos në fshatin Kopilovci. Në regjistrat e financave osmane takohen emra tipik shqiptarë si Gjon apo Leka, kurse gjatë vitit 1626 i pari ishte kryepeshkopi i Tivarit, Pietro Mazareki, i cili u shpreh, se një pjesë e katolikëve bullgarë janë shqiptarë. Gjatë vitit 1640 bullgari – katolik nga Çiprovci Petër Bogdan Bakshiç i shkruan Vatikanit, se një pjesë e madhe e popullsisë së Kopilovcit ka prejardhje shqiptare – katolike, sepse kanë ardhur shumë kohë më parë nga Shqipëria dhe bile deri tani e ruajnë këtë gjuhë, por po fillojnë të luten dhe në gjuhën sllave. Përsëri ai me vonë disa herë jep informacion për asimilimin gradual gjuhësor dhe kulturor të popullsisë shqiptare, më shumë me anë të martesave të përziera.
Për më shumë se një shekull në tokat bullgare nuk ka prova serioze për t’iu kundërvënë pushtetit osman. Kushte për kryengritjen e parë më serioze krijohen në fund të shekullit të XVII, gjatë luftës mes Turqisë dhe Ligës së shenjtë, ku përfshihej Austria, Venecia, Polonia, Vatikani dhe Rusia. Hyrja e ushtrisë austriake në tokat serbe lëviz gurët dhe gjatë vitit 1688 në rajonin e Çiprovcit shpërthen kryengritja anti osmane. Jo mirë e organizuar, e zhvilluar stuhishëm dhe me karakter lokal, ajo u shtyp shpejt dhe pa mëshirë. Në urdhrin e kadisë në qytetin e afërt Berkovica nga viti 1699 lexojmë, se rajaja e Çiprovcit, si rrjedhojë e mosbindjes dhe e kryengritjes, është shkatërruar. Në një dokument tjetër për këto ngjarje nga fillimi i shekullit të XVIII fjalë për fjalë shkruhet: “Bullgarët dhe shqiptarët në vendbanimet e njohura Çiprovci, Kopilovci, Zhelezna dhe Klisura dhe në qytete të tjera të afërta morën armët... Bullgarët dhe shqiptarët u shtypën nga ushtria e fortë turke, shumë u shpartalluan, te tjerë u morën peng.” Pikërisht atëherë rreth 2/3 e popullsisë emigroi në veri të Danubit dhe u vendos në shumë vendbanime të pjesës perëndimore të Rumanisë së sotme, atëherë të ndodhur nën pushtetin austriak. Procesi i filluar i asimilimit të popullsisë shqiptare nga Çiprovci thellohet në kushtet e emigrimit, megjithëse akoma për një kohë të konsiderueshme ruhet kujtimi për prejardhjen e tyre. Informacione për këtë gjejmë për shembull në një dokument zyrtar të perandorit austriak Karl VI. Bëhet fjalë për faktin, se popullsia katolike e emigruar pas kryengritjes pritet mirë nga pushteti dhe fiton disa privilegje. Në këtë dokument të perandorit austriak përcaktohet, se fshati Bradiçen në Vllahinë Perëndimore është shqiptar. Me sa duket pikërisht atje janë vendosur emigrantët nga Kopilovci, kolonia më e madhe shqiptare në atë kohë në Bullgari. Të dhëna për popullsi të përzier me prejardhje bullgaro-shqiptare gjatë kësaj periudhe, në fillim të shekullit të XVIII, ka dhe në qytetin e Transilvanisë Alvinc. Mirëpo gradualisht ky kujtim zbehet dhe në dokumentet e gjetura më vonë mbiemrat janë krejtësisht bullgarë.
Kështu në të vërtetë mbaron dhe ekzistenca e popullsisë shqiptare në këtë rajon të Bullgarisë Veriperëndimore gjatë shekujve XV-XVII. Pas kryengritjes dhe shtypjes mizore të saj, rajoni i Çiprovcit ka mbetur i shkretë për një kohë të gjatë, e më pas i mbushur me popullsi bullgare. Klisura nuk arrin të rimëkëmbet, por Çiprovci, Kopilovci dhe Zhelezna ekzistojnë edhe sot. Aty ruhet kujtimi për kryengritjen e vitit 1688 dhe kurrë nuk duhet të harrojmë, se në të krah për krah kundër pushtimit të huaj luftuan bullgarë dhe shqiptarë.
Autor: Bobi Bobev
Përgatiti në shqip: Eris Karagjozi
Padyshim gadishulli Ballkanik dallohet me një larmi të madhe etnike dhe fetare. Ky fakt shekuj me radhë ka shkaktuar probleme serioze dhe arsye për konflikte, duke përfshirë dhe kohët tona. Shpresa ynë është, që me proceset e integrimit dhe me rënien e barrierave kufitare do të mund t’i shndërrojmë burimet e problemeve në përparësi, në pasuri të një shumëllojshmërie kulturore. Për këtë qëllim është shumë e rëndësishme dhe të njihemi sa më mirë, të dimë më shumë për njëri-tjetrin, ndërsa minoritetet duhet të kthehen në një urë për bashkëpunim dhe afrim mes njerëzve. Në këtë kuptim është e nevojshme të njihemi dhe me arsyet, që kanë çuar deri në procese migrimi dhe ndryshime demografike, që ta kemi më të qartë se si grupe të mëdha apo të vogla njerëzish janë larguar nga vendet e lindjes ose nga territori i sotëm i atdheut të tyre. Si, për shembull, ka ndodhur kështu, që fise të tëra bullgare del, se kanë shkuar në tokat shqiptare, kurse në Bullgarinë Lindore edhe sot takohemi me vendbanime, që kanë popullsi me prejardhje shqiptare? Pse emrat e fshatrave shqiptarë apo të lumenjve kanë prejardhje të qartë bullgare, ndërsa pranë kryeqytetit bullgar gjatë shekujve XII-XIV, qytetit Veliko Tërnovo, kemi edhe sot emërtimin Arbanasi? Shkaqet janë të ndryshme, le të radhisim disa prej tyre. Ndodhja e bullgarëve në tokat shqiptare për shembull, lidhet me zhvendosjen e sllavëve në Ballkan gjatë shekujve të V-VII dhe formimin më të vonshëm të kombësisë bullgare, si dhe me faktin, që shteti mesjetar bullgar ka përfshirë periodikisht në kufijtë e saj një pjesë të konsiderueshme të këtyre territoreve. Rëndësi të madhe ka dhe fakti, se bullgarë dhe shqiptare kanë jetuar bashkë për periudha të gjata kohore në Perandorinë Bizantine, gjë e cila i lehtësonte proceset e migrimit. Gjatë shekullit të XIV-të sulmi i turqve osmanë në Ballkan shkakton ndryshime serioze demografike, kurse me kalimin e kohës luan rol të madh dhe fakti, se për qindvjeçarë me radhë kemi një shtet të përbashkët – Perandorinë Osmane.
Në disa emisione do të mundohemi t’ju tregojmë për popullsinë shqiptare në pjesën veriore të Bullgarisë së sotme, mes malit Ballkan dhe Danubit, në shekujt e kaluar.
Duke u nisur nga perëndimi në lindje, në fillim duhet të flasim për rajonin e qytetit Çiprovci, jo larg nga kufiri i sotëm mes Bullgarisë dhe Serbisë. Që nga Mesjeta aty është zhvilluar nxjerrja e mineraleve dhe kjo traditë ruhet në shekujt e pushtimit osman. Ka të dhëna të mjaftueshme, se gjatë shekujve XIV-XV në Çiprovci dhe në fshatrat përreth, sidomos në Kopilovci, shfaqet popullsi shqiptare, e cila ushtron këtë zanat – nxjerrje dhe përpunim metalesh. Vendosja në këtë rajon veriperëndimor bullgar i takon një procesi të vazhdueshëm migrimi. Dihet, që nga shekulli i XIV fillon lëvizja e shqiptarëve – katolikë nga Dukagjini dhe Dibra drejt Kosovës dhe shndërrimi i tyre nga blegtorë në përpunues metalesh dhe mineralesh. Ka të dhëna, se migrimi i këtyre minatorëve vazhdon dhe drejt fshatit Kratovë në Maqedoninë e sotme /ku mes shekujve të XV dhe të XVII ka një koloni jo të madhe shqiptarësh katolikë/, por dhe drejt Bullgarisë veriperëndimore. Më vonë vetë pushteti osman mundohet të rindërtojë dhe të përpunojë deri në fund zbulimet rreth Çiprovcit dhe ka mundësi të ketë zhvendosur atje një pjesë të kësaj popullsie shqiptare. Në një dokument shkruhet: “Fshati ynë ndodhet në një vend guror, në të vërtetë nuk ka tokë të punueshme dhe vetëm për shkak të minierave popullsia është vendosur këtu. Shërbëtorët e vjetër në vendbanimin tonë janë pak, pjesa më e madhe ka ardhur nga diku tjetër”.
Nga fundi i shekullit të XV dhe sidomos gjatë shekullit të XVI dhe XVII tashmë kemi prova të qarta, se në këto toka traditat e vjetra janë rivendosur dhe nxjerrja e mineraleve dhe përpunimi i metaleve po japin të ardhura akoma e më të mëdha. Të padiskutueshme janë të dhënat, se këtu është një nga vendet e pakta në tokat bullgare, ku popullsi beson në fenë katolike dhe pikërisht në Kopilovci gjatë vitit 1612 është shenjtëruar një kishë e re katolike. Përsëri aty është ndërtuar manastiri i vogël françeskan “Shën Pjetër dhe Shën Pavel”.
Ekzistojnë gjithashtu një radhë informacionesh, që provojnë se këtu ka pasur popullsi shqiptare dhe sidomos në fshatin Kopilovci. Në regjistrat e financave osmane takohen emra tipik shqiptarë si Gjon apo Leka, kurse gjatë vitit 1626 i pari ishte kryepeshkopi i Tivarit, Pietro Mazareki, i cili u shpreh, se një pjesë e katolikëve bullgarë janë shqiptarë. Gjatë vitit 1640 bullgari – katolik nga Çiprovci Petër Bogdan Bakshiç i shkruan Vatikanit, se një pjesë e madhe e popullsisë së Kopilovcit ka prejardhje shqiptare – katolike, sepse kanë ardhur shumë kohë më parë nga Shqipëria dhe bile deri tani e ruajnë këtë gjuhë, por po fillojnë të luten dhe në gjuhën sllave. Përsëri ai me vonë disa herë jep informacion për asimilimin gradual gjuhësor dhe kulturor të popullsisë shqiptare, më shumë me anë të martesave të përziera.
Për më shumë se një shekull në tokat bullgare nuk ka prova serioze për t’iu kundërvënë pushtetit osman. Kushte për kryengritjen e parë më serioze krijohen në fund të shekullit të XVII, gjatë luftës mes Turqisë dhe Ligës së shenjtë, ku përfshihej Austria, Venecia, Polonia, Vatikani dhe Rusia. Hyrja e ushtrisë austriake në tokat serbe lëviz gurët dhe gjatë vitit 1688 në rajonin e Çiprovcit shpërthen kryengritja anti osmane. Jo mirë e organizuar, e zhvilluar stuhishëm dhe me karakter lokal, ajo u shtyp shpejt dhe pa mëshirë. Në urdhrin e kadisë në qytetin e afërt Berkovica nga viti 1699 lexojmë, se rajaja e Çiprovcit, si rrjedhojë e mosbindjes dhe e kryengritjes, është shkatërruar. Në një dokument tjetër për këto ngjarje nga fillimi i shekullit të XVIII fjalë për fjalë shkruhet: “Bullgarët dhe shqiptarët në vendbanimet e njohura Çiprovci, Kopilovci, Zhelezna dhe Klisura dhe në qytete të tjera të afërta morën armët... Bullgarët dhe shqiptarët u shtypën nga ushtria e fortë turke, shumë u shpartalluan, te tjerë u morën peng.” Pikërisht atëherë rreth 2/3 e popullsisë emigroi në veri të Danubit dhe u vendos në shumë vendbanime të pjesës perëndimore të Rumanisë së sotme, atëherë të ndodhur nën pushtetin austriak. Procesi i filluar i asimilimit të popullsisë shqiptare nga Çiprovci thellohet në kushtet e emigrimit, megjithëse akoma për një kohë të konsiderueshme ruhet kujtimi për prejardhjen e tyre. Informacione për këtë gjejmë për shembull në një dokument zyrtar të perandorit austriak Karl VI. Bëhet fjalë për faktin, se popullsia katolike e emigruar pas kryengritjes pritet mirë nga pushteti dhe fiton disa privilegje. Në këtë dokument të perandorit austriak përcaktohet, se fshati Bradiçen në Vllahinë Perëndimore është shqiptar. Me sa duket pikërisht atje janë vendosur emigrantët nga Kopilovci, kolonia më e madhe shqiptare në atë kohë në Bullgari. Të dhëna për popullsi të përzier me prejardhje bullgaro-shqiptare gjatë kësaj periudhe, në fillim të shekullit të XVIII, ka dhe në qytetin e Transilvanisë Alvinc. Mirëpo gradualisht ky kujtim zbehet dhe në dokumentet e gjetura më vonë mbiemrat janë krejtësisht bullgarë.
Kështu në të vërtetë mbaron dhe ekzistenca e popullsisë shqiptare në këtë rajon të Bullgarisë Veriperëndimore gjatë shekujve XV-XVII. Pas kryengritjes dhe shtypjes mizore të saj, rajoni i Çiprovcit ka mbetur i shkretë për një kohë të gjatë, e më pas i mbushur me popullsi bullgare. Klisura nuk arrin të rimëkëmbet, por Çiprovci, Kopilovci dhe Zhelezna ekzistojnë edhe sot. Aty ruhet kujtimi për kryengritjen e vitit 1688 dhe kurrë nuk duhet të harrojmë, se në të krah për krah kundër pushtimit të huaj luftuan bullgarë dhe shqiptarë.
Autor: Bobi Bobev
Përgatiti në shqip: Eris Karagjozi
Qeshu rini, qeshu! Bota asht e jote!
Hier noch etwas zu Mandrica, dem einzigen rein albanisch bewohnten Dorf in Bulgarien:
http://www.albanian.dir.bg/studii/kult/Mandrica.htm
http://www.albanian.dir.bg/studii/kult/Mandrica.htm
Qeshu rini, qeshu! Bota asht e jote!